De Middellandse Zee is groter dan je zou denken

De Middellandse Zee is nu misschien een mooie vakantiebestemming, maar ooit werd deze zee vereerd door bijna elke beschaving die Europa heeft gevormd. Nu duikt Fik Meijer letterlijk en figuurlijk in deze vitale levensbron.

1001004010294001[1]De eerste keer dat ik de Middellandse Zee zag was toen ik Barcelona bezocht. Ik was niet onder de indruk, en om eerlijk te zijn is het na de vele jaren erna nog altijd mijn minst favoriete zee. Het water mist de rauwe kracht van de Atlantische Oceaan, de angstaanjagende grauwe kleur van de Noordzee, de warmte van de Indische Oceaan. Wat ik me toen nog niet besefte was dat al die andere oceanen en zeeën misschien mooier en woester waren, maar dat ze lang niet zo’n geschiedenis in hun schoot hadden als de Middellandse Zee.

Beschavingen
Elke samenleving die heeft bijgedragen aan Europa heeft ooit steden gehad aan de Middellandse Zee. De Egyptenaren, de Grieken, de Romeinen, maar ook de Arabieren, de Turken, de Zeevolkeren, en de Byzantijnen. Ze hebben allemaal de Middellandse Zee bevaren, ontdekt, misschien zelfs getemd. En het water heeft van al die beschavingen bewijzen ‘opgeslokt’, bewijzen die nog altijd onder de golven schuil gaan. De Middellandse Zee is de Europese geschiedenis, zou je kunnen zeggen. Dit water was erbij toen de Vandalen vluchtten naar Afrika om vanuit daar Rome onveilig te maken. Deze zee is roodgekleurd toen Rome zijn eerste keizer kreeg, en toen de Spartanen de Perzen versloegen. Slaven zijn vervoerd op schepen, net als vele goederen en diensten. Zonder de Middellandse Zee waren grote rijken niet levensvatbaar geweest omdat er gewoonweg te weinig eten was om de bewoners te voeden.

Discussies
Die bewegingen, die geschiedenis, dat onderzoekt Fik Meijer in De Middellandse Zee. Daarvoor vertelt hij op autobiografische wijze over zijn eerste reizen, zijn eerste duiken, en de archeologische onderzoeken waaraan hij heeft meegedaan. Zijn verhaal is inhoudelijk en persoonlijk tegelijk, geschonken in een jasje van korte, begrijpelijke zinnen. Het enige nadeel is dat Meijer af en toe toch meer historicus blijkt, dan archeoloog.
Zeker drie kwart van het boek gaat over lopende discussies over scheepstypes, over het belang van historische bronnen, over details terwijl er onder het water bijna elke dag archeologen bezig zijn om nieuw bewijs naar boven te halen. Meijer raakt zichzelf kwijt in een doolhof van vage beschrijvingen en academische gesprekken, in plaats van te focussen op welke dingen er inmiddels wel degelijk bewezen zijn. Dat is zonde, want hoewel die discussies interessant zijn voor mensen uit het vakgebied, zijn ze dat niet voor de gewone liefhebber. Daarmee verliest Meijer wel een aantal lezers, die al redelijk afgeschrikt kunnen worden door de ruim 400 pagina’s over maritieme geschiedenis die het boek behelst.

De Middellandse Zee
In dit boek vertelt de populairste classicus van Nederland voor het eerst zijn eigen verhaal. Hij schrijft zeer aanstekelijk over zijn liefde voor de raadselachtige, grillige zee die in de klassieke oudheid het centrum van de wereld was: de Middellandse Zee. De zee is tevens het onderwerp van diverse lieux de mémoire die onze verslaggever vanuit de oudheid presenteert.

Fik Meijer. De Middellandse Zee / Athenaeum / 9789025368081

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected!!