Tag: Tweede Wereldoorlog (page 1 of 3)

De Neurenberg processen beginnen – Vandaag in

Vandaag in 1945 beginnen de wereldberoemde processen van Neurenberg. 24 nazi-leiders staan terecht voor hun misdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De Duitse stad Neurenberg werd in 1945 maandenlang door de internationale pers in de gaten gehouden, toen daar op 20 november 1945 de eerste rechtszaken tegen 24 hooggeplaatste nazi’s begonnen. Het proces tegen de voormalig nazi-leiders zou uiteindelijk een jaar duren, twaalf verdachten werden ter dood veroordeeld.

London Agreement
Direct na het einde van de Tweede Wereldoorlog ontstond er een probleem: in 1943 was er door de geallieerde landen afgesproken dat gevluchte oorlogsmisdadigers zouden worden teruggestuurd naar het land waar hun misdaden hadden plaatsgevonden, maar de leiders van de nazi-partij hadden officieel misdaden in alle bezette landen begaan. Om een onderlinge strijd over het recht om te veroordelen te voorkomen, de roep tot wraak was immers groot, werd er besloten een internationaal tribunaal op te richten.

Om tot de Londen Agreement te komen was wel enige discussie nodig. Zo was Engeland in het begin geen voorstander van een proces. Het land wilde tijd en kosten besparen door de 24 opgepakte leiders direct voor een vuurpeloton te plaatsen. En de Sovjet Unie wilde in het verdrag vast laten leggen dat alleen burgers van de Axis-landen konden worden opgepakt en veroordeeld, daarmee voorkomend dat de eigen officieren op het matje geroepen zouden worden vanwege mogelijke misdaden tegen Poolse burgers.

Proces
Uit een soort wraak werd besloten dat de nazi-leiders zouden worden veroordeeld in hun eigen land, en de keuze voor de stad Neurenberg was onderdeel van die gedachte: de nazi’s hadden tijdens hun heerschappij elk jaar hun belangrijkste propaganda-bijeenkomst gehouden in Neurenberg. Daarnaast was er ook nog een praktische reden: Neurenberg’s Paleis van Justitie was als één van de weinigen amper beschadigd geraakt tijdens de strijd, en de stad had een grote gevangenis.

Uiteindelijk ontstonden zo de Neurenberg processen. De 24 terechtstaande nazi’s kregen allen dezelfde aanklachten te horen, waaronder misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Onder andere Hermann Göring, admiraal Karl Donitz, Albert Speer, Joachim van Ribbentrop, en Alfred Rosenberg zouden boeten voor hun daden. Toch haalden niet alle 24 beschuldigden de rechtbank; één verdachte pleegde zelfmoord in de gevangenis en een ander was medisch niet in staat het proces te doorlopen.
Op 2 oktober 1946 werden daarom “slechts” 19 verdachten veroordeeld tot lange gevangenisstraffen, of tot de doodstraf. Alleen Göring ontkwam zijn vonnis, door zichzelf de nacht ervoor van het leven te beroven. De echte top van nazi-Duitsland is echter nooit veroordeeld voor diens misdaden: Hitler, Himmler, en Goebbels pleegden zelfmoord voordat ze gevangen genomen konden worden.

Afloop
Neurenberg was ‘s werelds eerste internationaal erkende tribunaal, een historisch moment in de wereldgeschiedenis. Het was ook de eerste keer in de geschiedenis dat individuele personen verantwoordelijk werden gehouden voor oorlogsmisdaden, iets waar voorheen alleen ‘staten’ op werden aangesproken. Als derde “scoop” was het ‘s werelds eerste rechtszaak waarbij simultaan getolkt werd, omdat niet alle rechters en verdachten dezelfde taal spraken. Vanaf de eerste dag kregen de rechters en de verdachten daarom koptelefoons aangemeten zodat ze alles in hun eigen taal konden volgen. Opvallend was dat bij het voorlezen van de aanklachten op 20 november, de verdachten allen nauwelijks emoties toonden.

Het tribunaal zou nog tot 1949 actief blijven. Er waren uiteindelijk dertien verschillende soorten processen, ieder gefocust op een apart onderdeel van het nazi-rijk. Zo was er een speciaal proces om artsen uit concentratiekampen te veroordelen. Zij hadden misdaden tegen de menselijkheid begaan door vreselijke experimenten op hun patiënten uit te voeren. Ook rechters, advocaten, zakenlui, politiemensen, en militairen zouden op het matje worden geroepen. Uiteindelijk zijn er in Neurenberg 185 mensen aangeklaagd, waarvan er 86 werden veroordeeld.

D-Day – Vandaag in

Vandaag in 1944 vindt één van de belangrijkste momenten in de Tweede Wereldoorlog plaats: Operation Overlord, ook wel bekend als D-Day.

Op 6 juni 1944 is de Tweede Wereldoorlog al vijf jaar bezig, met zware verliezen voor de geallieerde troepen en een lange lijdensweg voor de door de Nazi’s veroverde landen.

Zwaktes
Hoewel de slagen tot nu toe voornamelijk in het voordeel van de Nazi’s waren geëindigd, was Hitler zich mogelijk al enige tijd bewust dat hij de strijd in Rusland enkel kon winnen als hij al zijn troepen daarheen kon sturen. Als de Britten, Amerikanen, en Canadezen echter zouden aanvallen aan de westflank zou het Duitse leger verzwakt worden door de fysieke afstand tussen de fronten. Daarom was de dictator in 1944 al enige tijd bezig met het bouwen van de Atlantikwall, een constructie van bunkers die de Atlantische kust moest beschermen. Deze ‘muur’ was echter ook de grootste zwakte van de Duitse troepen: niet alle bunkers waren namelijk af en daarom moesten er alsnog troepen naar de Atlantische kust, en waren de Duitse troepen alsnog verdeeld over twee fronten.

Landing
D-Day was tot op het laatste moment onzeker, mogelijk om te voorkomen dat Duitse spionnen de plannen zouden verraden. Pas op 5 juni gaf generaal Eisenhower het bevel om door te gaan met de aanval. Op zijn commando vertrokken ‘s ochtends 6000 schepen van Engeland naar Frankrijk, meer daarin 176.000 troepen, en die avond volgden nog 822 vliegtuigen met daarin 18.000 parachutisten. Op 6 juni 1944, om 6.30 uur in de ochtend landde het eerste schip op de Franse kust, de parachutisten waren toen al enkele uren bezig om zoveel mogelijk Duitse manschappen en communicatielijnen te saboteren. Om 23.59 uur diezelfde dag waren 155.000 geallieerde troepen in Normandië aangekomen, waarmee het einde van het Nazi-rijk was begonnen. Toen de stranden van Normandië waren ingenomen, kon de volledige troepenmacht worden overgebracht en binnen een maand stonden er 850.000 soldaten klaar om aan hun mars door Europa te beginnen. Een mars naar Duitsland.

Bloedbad
D-Day was een groot succes voor de langdurige strijd. Drie maanden na de beroemde landing was het noorden van Frankrijk bevrijdt en werd een ontmoeting tussen geallieerde en Russische troepen in Duitsland gepland. Maar als slag zelf was Operation Overlord een waar bloedbad. In totaal vielen er 53.000 doden, op Omaha Beach alleen al sneuvelden 2000 mannen. Verder waren er bijna 400.000 gewonden en/of vermisten op het slagveld. . Foto’s van de operatie gingen vrijwel direct de hele wereld over, maar het duurde nog een hele tijd voor men te zien kreeg hoeveel lichamen er op het strand hadden gelegen die dag.

Koningin Wilhelmina keert terug – Vandaag in

Foto: Nationaal Archief

Vandaag in 1945 keerde koningin Wilhelmina terug in Nederland, na vijf jaar ballingschap in Engeland vanwaaruit ze het Nederlandse volk moed probeerde in te spreken.

Toen de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland binnenvielen waren de Nederlandse regering en het koningshuis gedwongen te vluchten. Hiermee voorkwam koningin Wilhelmina dat zij en haar gezin zouden worden gebruikt als marionetten van de Duitsers, waartoe andere koningshuizen in Europese landen werden gedwongen.

Radio
Wilhelmina bleef gedurende de hele oorlog in Engeland, vanuit daar leidde zij de Nederlandse regering, werkte ze met de Engelsen samen, en sprak ze het Nederlandse volk toe via de radio. Radio Oranje was voor velen in het bezette Nederland een bron van hoop, gezien de koningin zich uitsprak voor verzet tegen de Duitsers. Wilhelmina wilde onder geen enkel beding met de Duitsers samenwerken, hoewel enkele van haar ministers hiertoe aandrongen. De koningin was zo onverbiddelijk in de stelling, dat ze premier De Geer ontsloeg vanwege het voorstel. Deze ‘harde houding’ van de koningin, heeft haar veel respect bij haar volk bezorgd. De harde taal van de koningin was de reden dat de Duitsers Radio Oranje verboden, ernaar luisteren kon leidden tot executie.

In 1945 begon Duitsland de oorlog te verliezen en konden Wilhelmina, en vele andere gevluchte leden van de regering, de bevolking, en het koningshuis terugkeren naar Nederland. Toen de koningin terugkeerde was enkel nog het zuiden van Nederland bevrijd. Een symbolische streep gemaakt van meel zorgde ervoor dat ze precies wist wanneer ze van België Nederland instapte. Pas in mei 1945 kon de koningin naar Den Haag, en was heel het land weer ‘van haar’.

13 maart
13 maart is een datum waarop veel gebeurde in de Tweede Wereldoorlog. Op 13 maart 1938 annexeerde Duitsland Oostenrijk, waarmee de Anschluss was voltooid. Pas in 1945 zou Oostenrijk weer een onafhankelijk land worden, wat uiteindelijk een kritieke rol zou spelen in de Koude Oorlog.
En op 13 maart 1943 mislukte een aanslag op Hitlers leven. Het was niet de eerste, en ook niet de laatste. Deze aanslag faalde omdat de ontsteker van de bom kapot bleek te zijn. Hitler overleefde uiteindelijk tientallen aanslagen.

Einstein vlucht naar Amerika – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1933 verlaat Albert Einstein Europa, om zich in de Verenigde Staten te vestigen. Dit deed hij om aan de nazi’s te ontkomen.

Albert Einstein was in Duitsland geboren en werkte in 1933 aan de Universiteit van Berlijn, maar die achtergrond beschermde hem niet bij de opkomst van Adolf Hitler en diens nazi’s. Toen Hitler in 1933 als kanselier aan de macht kwam in Duitsland was Einstein in Amerika om college’s te geven over zijn  relativiteitstheorie. Gezien Einstein van Joodse afkomst was, werd hem toegang tot de universiteit en zijn werk ontzegd en werd er door de nazi-partij geopperd om de wetenschapper om het leven te brengen. Ook werd zijn werk massaal verbrand tijdens de boekverbrandingen van de nazi’s.

Vlucht
Het gevolg van deze actie was dat toen Einstein en zijn vrouw Elsa naar België vluchtten, maar toen zij in maart 1933 terugkeerden na een reis in Amerika, bleek hun huis was geplunderd te zijn door lokale nazi-sympathisanten. Er stond bovendien inmiddels een prijs op Einstein’s hoofd van 5000 dollar, waardoor zijn leven in direct gevaar was. Op 17 oktober 1933, na een kort verblijf in Engeland, kwamen Einstein, Elsa, en zijn assistent Helen Dukas uiteindelijk aan in New York vanwaar ze doorreisden naar Princeton. Aan die universiteit werkte de beroemde wetenschapper tot aan zijn dood verder aan zijn zoektocht naar de natuurwet die alle andere natuurwetten met elkaar verbond. Hij is nooit geslaagd in het vinden van deze ‘unified theory’. Wat hij wel ontdekte in de VS was de basis waarmee de atoombom kon worden gemaakt, iets dat Einstein zelf “zijn grootste blunder” noemde.

Hannie Schaft gearresteerd – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1945 wordt de Nederlandse verzetsstrijder Hannie Schaft gearresteerd. De arrestatie wordt uiteindelijk haar einde.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bestond het verzet in Nederland uit verschillende groepen, die los van elkaar handelden. Hannie Schaft had zich bij het Haarlemse Raad van Verzet aangesloten.

Verzet
Jannetje Johanna Schaft, schuilnaam Hannie, studeert van 1938 tot 1943 rechten in Amsterdam waar ze bevriend raakt met medestudenten Philine en Sonja, die beiden Joods zijn. Als de Duitsers in 1943 alle studenten dwingen een loyaliteitsverklaring te tekenen, stopt ze met haar studie en keert terug naar het ouderlijk huis in Haarlem. Ze sluit zich al snel aan bij het verzet daar. In het begin zijn Hannies taken simpel, ze moet persoonsbewijzen stelen, wapens rondbrengen, en informatie doorgeven aan onderduikers en verzetsleden.

Liquidaties
In 1944 verandert dat werk, Hannie Schaft raakt betrokken bij sabotage en aanslagen. Zo schiet ze op de Franse madame Sieval, wiens leven enkel wordt gered door de dikke bontjas die ze draagt. Het lukt de kogels niet door de stof te dringen en de vrouw ontkomt. Ook is Hannie betrokken bij de aanslag op Ko Langendijk.

Door de liquidaties is Hannie Schaft genoodzaakt onder te duiken. Haar opvallende rode haar zorgt ervoor dat de Duitsers in Haarlem op zoek zijn naar ‘Het meisje met het rode haar’. Om aan de zoektocht te ontkomen verft Hannie haar haar zwart, maar dit kan haar uiteindelijk niet redden.

Controle
Op 21 maart 1945 wordt Hannie Schaft bij een routinecontrole aangehouden. In haar fietstas worden de illegale verzetskrant De Waarheid en een wapen gevonden waardoor ze in de boeien wordt geslagen. De Duitsers vermoeden al snel wie ze is en dwingen haar om haar haar te wassen, waardoor de zwarte verf vervaagt. ‘Het meisje met het rode haar’ wordt dag en nacht door de Duitsers verhoord wat er uiteindelijk voor zorgt dat ze bekend.
Haar bekentenis redt wel het leven van enkele anderen. Vijf vrouwen zouden als vergelding voor de aanslag op Ko Langendijk worden gedood, tenzij de daders snel gevonden werden. Nu is er echter Hannie Schaft… De vijf vrouwen worden daardoor vrijgelaten, in plaats van geëxecuteerd.

Dood
Hannie Schaft wordt uiteindelijk op 17 april 1945 in de duinen van Overveen gefusilleerd, ze is dan 24 jaar oud. Haar ouders ontdekken pas op 21 mei 1945 dat hun dochter gedood is door de Duitsers. Tot die tijd denken ze dat Hannie is ontkomen door naar de geallieerden te vluchten… Van Hannie’s twee Joodse vriendinnen overleeft alleen Philine de oorlog, waarvan ze een gedeelte bij Hannie’s ouders ondergedoken zat.

Hannie Schaft is de enige vrouw die op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal is begraven.

Older posts

© 2017 Leest&Maakt 't

Theme by Anders NorenUp ↑

error: Content is protected!!