Tag: Spanje

Laatste Inca-koning veroordeeld – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1533 werd keizer Atahualpa ter dood veroordeeld door de Spanjaard Pizarro. Daarmee kwam het Inca-rijk tot een einde.

Atahualpa was de 13de keizer van het Inca-rijk, nadat hij  zijn halfbroer Huascar had overwonnen om zo de kroon voor zichzelf op te eisen. De nieuwe keizer was echter geen lange termijn gegund, gezien kort na de troonsbestijging de Spaanse conquistador Pizarro opnieuw in Zuid-Amerika aankwam.

Aanklacht
Spanje was al enige jaren bezig om Zuid-Amerika te ontdekken en in te lijven onder het gezag van de Spaanse koningen. Toen Pizarro aankwam in Peru, op zoek naar de rijkdom waar de mythes hem over vertelden, had de Spanjaard Cortes het rijk van de Azteken al op de knieën geworpen en grote ladingen rijkdommen naar Spanje teruggebracht. Het idee nog zo’n rijk te overwinnen stond de Spaanse keizer Karel V wel aan en Pizarro kreeg toestemming om soldaten mee te nemen voor deze reis.

Toen Pizarro aankwam was Atahualpa pas net aan de macht over het gehele Inca-rijk, en moest de keizer zelfs nog naar Cuzco reizen om daar op de troon plaats te nemen. Pizarro eiste dat de keizer zich zou laten bekeren tot het christendom en Karel V zou erkennen als koning van het Inca-rijk. Atahualpa weigerde en was niet onder de indruk van Pizarro, die slechts 180 soldaten bij zich had terwijl de Inca-keizer een leger had van ruim 30.000 man. Dit bleek echter een grote fout want Pizarro wist Atahualpa in een hinderlaag te lokken waarop hij de Inca-keizer liet arresteren. De aanklacht: het organiseren van een samenzwering om de Spaanse overheid omver te werpen. Een vreemde aanklacht, gezien Atahualpa gevangen werd genomen in zijn eigen rijk waar de Spanjaarden slechts enkele minuten daarvoor de macht hadden opgeëist.

Mummie
In ruil voor zijn vrijheid bood Atahualpa de Spanjaarden een enorme hoeveelheid goud en rijkdommen aan, wat Pizarro gretig aannam om de gevallen keizer daarna te verraden. Hij liet hem op 29 augustus 1533 alsnog berechten maar stelde dat de (voormalig) Inca-keizer zelf zijn doodsvonnis mocht kiezen. Als hij zich ter plekke zou bekeren tot het christendom zou hij worden gewurgd. Zo niet, dan werd hij op de brandstapel gezet. Atahualpa koos de eerste optie, in de hoop dat zijn lichaam dan wel nog volgens Inca-tradities kon worden gemummificeerd. De bronnen vertellen ons echter dat zijn lichaam door de Spanjaarden is begraven en het is onbekend of de Inca’s de kans hebben gekregen hun voormalig keizer te mummificeren (iets waar de Spanjaarden erg op tegen waren).

Schat
Met Atahualpa’s dood kwam het Inca-rijk na 300 jaar ten einde. Cuzco werd in november 1533 zonder enig verzet ingenomen door de Spanjaarden waarop Pizarro zichzelf benoemde tot gouverneur. Hij besloot daarop dat alle schatten van de Inca’s hem toekwamen, en niet Spanje of zijn medesoldaten. De grote schat van Cuzco, een stad vol tempels, is echter nooit gevonden. Terwijl Atahualpa bezig was zijn losprijs bij elkaar te krijgen, hebben priesters deze schatten mogelijk de stad uit gesmokkeld en verborgen. Ze zijn tot op heden niet gevonden.

Eerste tabak in Europa – Vandaag in

Wikipedia: Sjschen

Wikipedia: Sjschen

Vandaag in 1558 werd tabak geïntroduceerd op de Europese markten. De Spaanse arts Franscisco Fernandes was hier verantwoordelijk voor, nadat hij de plant meenam van Mexico naar Spanje.

Fernandes was niet de eerste die in aanraking kwam met tabak. In 1492 was Columbus de eerste die de plant noteerde in diens logboek. De indianen waarmee de beroemde ontdekkingsreiziger in contact kwam, rookten het. Maar Fernandes was wel de eerste die tabak mee nam naar Europa, om ook hier gerookt te worden.

Wondermiddel
Tabak zou een wonder-geneesmiddel zijn voor pijnen, chronische ziektes en simpele griepjes. Het zou zelfs krankzinnigheid genezen! Goddelijke krachten werd het kruid toegewezen, dat is nu wel anders. De Franse koningin Catherine de’ Medici claimde dat de plant als enige kruid haar hoofdpijnen wist te genezen en vernoemde het naar de man die het haar gebracht had: Jean Nicot. En zo kreeg de plant de naam Nicotiana (nu bekend als nicotine, het verslavende goedje in moderne sigaretten). En ze was niet de enige. Ook de auteur Sir Walter Raleigh dichtte tabak de meest wonderlijke gaven toe.

Ziekten
Roken was niet alleen ‘gezond’, maar werd ook al snel de mode in Europa. Nu weten we wel beter over de gezondheid van tabak, hoewel het inderdaad in staat is om (stress)hoofdpijn te doen verminderen. Daarentegen kan het ook kankerverwekkend zijn, en zorgen voor hart- en vaatziekten. Tot zo ver een wondermiddel dus.

Sterfdag van Christopher Columbus – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1506 overleed de beroemde zeevaarder en ontdekker Christopher Columbus. Ontdekker van (Zuid-)Amerika, zeevaarder, slavenhandelaar, en vooral: ongelovige over het ontdekken van ‘een nieuwe wereld’.

Christopher Columbus is waarschijnlijk de meest bekende ontdekkingsreiziger in de geschiedenis. Toch zijn er een paar dingen die niet iedereen weet. Tien ‘Columbus-feitjes’:

  1. Columbus werd geboren tussen 31 oktober 1450 en 30 oktober 1451. Alleen zijn geboortestad, Genua, is echt geverifieerd. Hij stierf op 54-jarige leeftijd, op 20 mei 1506.
  2. Columbus vertrekt op 3 augustus 1492 uit Spanje, om op 12 oktober 1492 voor het eerst voet aan land te zetten op de Bahamas. Op 28 oktober ontdekt hij Cuba, en daarmee maïs, tabak en de eerste Indianen. De gehele tijd denkt Columbus in Oost-Indië te zijn.
  3. Columbus maakt in totaal vier reizen naar Amerika. Zijn laatste reis eindigde in 1504, het jaar waarin koningin Isabella overleed waardoor de financiering en betaling van Columbus stopt.
  4. Het was niet Columbus maar de matroos Rodrigo de Triana die als eerste de Nieuwe Wereld zag, toen hij op 11 oktober 1492 het eiland San Salvador (nu Watling Island) in de verte zag. Columbus stelde echter dat hij het de avond ervoor al gezien had, zodat hij De Triana niet hoefde te belonen voor het zien van de kust.
  5. De oorspronkelijke bewoners van Cuba zijn na jaren van mishandeling en uitbuiting de Spanjaarden zo zat dat ze weigeren de bemanning van Columbus tijdens diens laatste reis van voedsel te voorzien. Columbus gebruikt uiteindelijk een maansverduistering om hen angst aan te jagen. De inwoners van Cuba geven hem daarna voedsel om ‘de maan terug te krijgen’.
  6. De leefomstandigheden in de stad Hispaniola zijn tijdens de derde reis zo verschrikkelijk verslechterd, dat Columbus gewelddadig ingrijpt. Daarin slaat hij zo door dat de kolonisten, maar ook de lokale Taino-chiefs klagen bij koningin Isabella en koning Ferdinand van Spanje. Columbus en zijn broers worden door de Spaanse rechter Francisco de Bobadilla in de boeien geslagen en afgevoerd naar Spanje. Daar worden alle aanklachten tegen Columbus direct opgeheven. Maar ondanks dat, was zijn reputatie naar de haaien en zijn volgende expeditie een complete mislukking.
  7. Het schip de Santa Maria, vlaggenschip tijdens de eerste expeditie en vergaan toen het op 25 december 1492 op een rif liep, zou mogelijk gevonden zijn door archeologen. Het schip verging doordat de stuurman het roer overliet aan een jonge, onervaren matroos omdat hij wilde slapen. Daardoor liep het op een rif. Het hout  van het vergane schip werd gebruikt om de eerste nederzetting: La Navidad te bouwen.
  8. Niet Columbus, maar de viking Leif Erikson was de eerste Europeaan die voet aan land zette in Amerika. Sterker nog, Columbus-dag (een feestdag in de Verenigde Staten) is eigenlijk gebaseerd op mythes. Want Columbus heeft tijdens zijn vier reizen nooit voet aan land gezet op het continent Noord-Amerika.
  9. De laatste rustplaats van Columbus is onbekend, en voornamelijk een heikel discussie-puntje. Hoewel Columbus is overleden in Spanje, werden zijn resten overgevaren naar Hispaniola dat toen Spaans was. Toen het eiland echter in Franse handen kwam, werden de overblijfselen opgegraven en eerst naar Cuba en later terug naar Spanje (naar Sevilla) gebracht. Dat zegt Spanje tenminste. De Dominicaanse Republiek claimt echter dat zij de echte overschotten van de ontdekker hebben, gebaseerd op het feit dat de botten in het graf daar zijn getekend door vergevorderde artritis (wat Columbus had). Sevilla heeft daarop het graf laten openen en DNA-onderzoek laten doen. Conclusie: Enkele botten van het lichaam behoren inderdaad Columbus toe, maar niet allemaal. En de Dominicaanse Republiek? Die staat DNA-onderzoek niet toe, stellende dat dat grafschennis is. Zelfs in de dood reist Columbus dus nog de hele wereld over.
  10. Het meest vreemde feit van Columbus: hij heeft zelf nooit geloofd dat hij een nieuw werelddeel had ontdekt. In heel Europa werd hij daarvoor op een voetstuk geplaatst, maar zelf hield hij halsstarrig vol dat hij wel in Azië was gekomen en dat het nieuwe land dat hij had ontdekt een deel van China was. Hoe kon dat? Columbus kwam met de theorie dat dat kwam omdat de Aarde niet rond, maar peervormig was. En daarom was China groter dan men oorspronkelijk dacht. Juist die halsstarrigheid en gekke theorieën zorgden ervoor dat Columbus in heel Europa werd uitgelachen, in plaats van gerespecteerd.

Meer weten? Onderstaande filmpje geeft nog veel meer feiten!

Het ‘chocolademelk-poeder’ – Vandaag in

Naamloos-1Vandaag in 1828 patenteert de Nederlander Casparus van Houten het cacao-poeder. Dankzij hem kunnen wij in de winter genieten van warme chocomel.

Casparus en zijn zoon Coenraad bezitten de Van Houten cacaofabriek, die chocoladerepen en koekjes maken in Nederland. Tot Casparus in 1828 een pers uitvindt waardoor het vet uit cacaobonen kan worden geperst. Daardoor kan hij de bonen een stuk droger maken, waarna ze verpulverd kunnen worden tot poeder. En dat poeder laat zich met melk erg goed mengen, tot chocolademelk!

Godendrank
Toch zijn de Van Houtens niet de eersten die zo verzot zijn op chocolademelk (mogelijk wel de eersten die er zo dol op zijn vanwege de inkomsten). De Azteken hadden al een chocoladedrank, die ze xocoatl noemden. Deze drank, getrokken van cacaobonen en vaak op smaak gebracht met vanille, chilipeper of piment, werd onder andere gedronken aan het hof van de Azteekse keizer Montezuma ter ere van de vruchtbaarheidsgodin Xochiquetzal.

De Spanjaarden kregen de drank aangeboden toen zij de keizer bezochten en de smaak beviel hen zo dat ze de cacaobonen mee terug namen. In Spanje noemden zij het drankje chocolate. Maar ze vermengden het wel met suiker…

© 2017 Leest&Maakt 't

Theme by Anders NorenUp ↑

error: Content is protected!!