Tag: oorlog

Nederland versus België – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1831 begint de Tiendaagse Veldtocht. Onder het bevel van koning Willem I valt Nederland België binnen.

De Tiendaagse Veldtocht is een beetje een vreemd fenomeen. In 1830 was België in opstand gekomen tegen Nederland en in 1831 werd het land een aparte staat. Deze afscheiding was erkend door de machtigste landen van de wereld, en er was zelfs een nieuwe Belgische koning gekroond. Waar kwam dan die oorlogsdrang van Nederland vandaan?

Oorlog
Het antwoord ligt mogelijk in de trots van Willem I van Nederland. Het koninkrijk der Verenigde Nederlanden is immers zijn uitvinding, en 15 jaar lang heeft hij dat stand proberen te doen houden. Dat ideaal mislukt echter omdat de Belgen niet pikken dat Nederland de dienst uitmaakt in hun land, en ze komen in opstand. Willem I geeft uiteindelijk toe, op voorwaarde dat de oude grenzen werden gebruikt bij de verdeling. Dat wil België echter niet, en onder druk van Engeland krijgt België ook de gebieden Zeeuws-Vlaanderen, Limburg, en Luxemburg toegekend. Willem I kan dat niet verkroppen en als Leopold I van België zich op 21 juli 1831 laat kronen tot koning, dreigt hij met oorlog.

Niemand neemt de oorlogsdreiging serieus, en de aanval op 2 augustus 1831 komt dan ook als een totale verrassing. De Nederlandse troepen buiten dat voordeel snel uit terwijl ze tien dagen lang intensief, op verschillende fronten vechten tegen de Belgen. De Nederlandse troepen winnen elke slag en rukken in rap tempo op, op Belgisch grondgebied. Op 12 augustus lijkt het jonge koninkrijk verloren, maar enkele dagen daarvoor heeft de Belgische overheid al een plan in werking gesteld dat hen uiteindelijk redt: ze hebben de Fransen om hulp gevraagd.

Steun
Op 12 augustus krijgt kroonprins Willem van Oranje (later koning Willem II) te horen dat er 70.000 Franse soldaten onderweg zijn naar België. Van zo’n troepenmacht kan hij onmogelijk winnen zonder hulp van Pruisen. Maar Pruisen wil Nederland enkel helpen als Rusland hen daarin steunt, en Rusland weigert die steun te geven.  De kroonprins, leider van het Nederlandse leger, beseft daarop dat hij onmogelijk kan winnen en met Engeland als tussenpersoon laat hij per direct een wapenstilstand afkondigen.

Het duurt nog tot 20 augustus tot alle Nederlandse troepen vertrokken zijn. Nederland krijgt Zeeuws-Vlaanderen en een gedeelte van Limburg terug. Ook houdt het Luxemburg en Maastricht in de hand door er soldaten te laten stationeren. Zelfs Antwerpen blijft op die manier nog een heel jaar in Nederlandse handen.

Magna Carta – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1215 wordt de Magna Carta getekend. Het is de eerste keer dat de macht van een koning wordt ingeperkt op gronden die later het begin van de moderne democratie zouden zijn.

De Engelse koning John (in het Nederlands Jan zonder Land) heeft er in 1215 een behoorlijke bende van gemaakt. Hij heeft de oorlog met Frankrijk verloren, waardoor Normandië niet langer Engels grondgebied is. Die oorlog heeft behalve veel levens, ook erg veel geld gekost. Geld dat de koning vergaarde door extreem hoge belastingen te eisen, en door het bezit van kerken te verkopen. Hierdoor heeft John zich niet alleen onpopulair gemaakt bij het gewone volk, ook de paus en de lokale edelen zijn de koning zat.

Het is de aartsbisschop van Canterbury die er genoeg van heeft. Hij roept de edelen bij elkaar om de koning te dwingen zich niet langer met de kerk, en het grondgebied van de lagere adel te bemoeien. Om dat voor elkaar te krijgen moet een document worden opgesteld dat koning John moet tekenen. Koningen hebben namelijk eerder beloftes gedaan, maar die vaak genoeg gebroken. Met een officieel document hopen de edelen dat die beloftes niet langer gebroken kunnen worden.
Gezien de kerk en edelen met een grotere macht zijn dan de onpopulaire koning, en op 15 juni 1215 tekent John het document dat wij kennen als de Magna Carta in Runnymede. Het document bindt hem aan de belofte dat hij niet langer iets te zeggen heeft over de kerk en diens bezittingen, en dat hij de lokale wetten van baronnen en graafschappen moet respecteren. Ook mocht hij niet zomaar meer wetten veranderen of belastingen bepalen, dit moest nu worden gedaan in overleg met raadsleden. Interessant is ook clausule 39, waarin stond dat men niet zomaar meer bestraft mocht worden tenzij diegene daartoe was veroordeeld door een eerlijk vonnis.

Mislukking
Hoewel eerlijke rechtsgang en een parlement in het heden de basis zijn van de meeste landen, was de Magna Carta in de eerste instantie een mislukking. Koning John negeerde het document vrijwel meteen weer en probeerde de opstandige edelen en kerk zwaar te onderdrukken, wat leidde tot een burgeroorlog in Engeland. In 1216 nam John’s zoon, koning Henry III, de Magna Carta echter wel weer aan. Hoewel hij pas in 1225 officieel als wet in werd gevoerd, door dezelfde Henry III.

 

Datum
Er is enige discussie gaande over de datum waarop de Magna Carta zou zijn getekend. Eigenlijk duurde het onderhandelen met de koning meerdere dagen, en daarvoor waren de edelen al veel langer bezig met het opstellen van het document en het onderhandelen met elkaar. Maar gezien 15 juni, van het 17de regeringsjaar van koning John, als zodanig op de originelen van het document staan wordt 15 juni als de ‘geboortedag’ van de Magna Carta gezien.

Er bestaan nog vier kopieën van de Magna Carta, waarin deze datum te zien is. Twee daarvan liggen in het British Museum.

Robin Hood
Jan zonder Land, in het Engels John, was ook de koning uit de legende van Robin Hood. Dit verhaal maakt de onvrede van het gewone volk over hun koning maar al te duidelijk, net als in de Disney film die er over Robin Hood gemaakt werd.

 

Vierde termijn van Franklin D. Roosevelt – Vandaag in

Wikipedia: Elias Goldensky

Wikipedia: Elias Goldensky

Vandaag in 1945 begint president Franklin D. Roosevelt (FDR) aan zijn vierde termijn als president van de Verenigde Staten. Hij is de eerste, en de enige president die vier keer is gekozen.

FDR werd voor het eerst gekozen tot president tijdens de Grote Depressie, in 1933. Op dat moment was de aandelenmarkt volledig ingestort en waren zeker dertien miljoen Amerikanen werkloos. FDR won door zijn campange dat het enige waar de Amerikanen bang voor hoefden te zijn, angst zelf was. Roosevelt’s aanpak zorgde ervoor dat er meer banen kwamen en de economie begon te herstellen. Het vertrouwen in hem zorgde ervoor dat hij in 1936 werd herkozen.

Yalta
Roosevelt had geen makkelijke loopbaan als president. Na de Grote Depressie, die eindigde in 1939, rolde hij zo de Tweede Wereldoorlog in. Omdat in 1940 de wereld verwikkeld was in de strijd met Duitsland en Japan, gaf Roosevelt toe aan de roep zich kandidaat te stellen voor een derde termijn. Dit was nog nooit eerder gebeurd en hij werd opnieuw herkozen. Als hoofd van het leger was hij nauw betrokken bij alles wat over de oorlog ging en hij zette zich fel in voor het verdedigen van de vrijheid die in gevaar werd gebracht.  Maar middenin de oorlog waren er opnieuw verkiezingen. De Amerikanen wilden hun sterke leider behouden en in 1944 begon Roosevelt aan een vierde termijn. Meteen na zijn inauguratie ging hij naar de Yalta Conference waar hij Winston Churchill en Joseph Stalin met elkaar aan tafel wist te krijgen om te praten over het overwinnen van Duitsland. Het was nog nooit iemand gelukt de premier van Engeland, en de leider van de Sovjet Unie met elkaar aan tafel te krijgen.

Stress
De oorlog eiste echter ook een tol bij Roosevelt. De stress zorgde ervoor dat zijn gezondheid achteruit ging en door eerder opgelopen polio was hij gebonden aan een rolstoel. Drie maanden na zijn vierde inauguratie, op 12 april 1945, overleed FDR aan een hersenbloeding. Hij maakte het einde van de Tweede Wereldoorlog daardoor niet mee.

Wet
Roosevelt is nog altijd een held in Amerika, maar toch werd er in 1947 een nieuwe wet aangenomen. Roosevelt was dertien jaar lang de president van de Verenigde Staten geweest, een termijn die veruit de langste is in de geschiedenis van het land. Maar politici vonden dat te lang. Dus werd de 22nd Amendment aangenomen. Daarin staat dat een president slechts twee termijnen mag regeren.

Florence Nightingale vertrekt naar de Krim – Vandaag in

NaamloosVandaag in 1854 vertrok zuster Florence Nightingale naar het front tijdens de Krimoorlog. Het was vanaf hier dat de Engelse wereldberoemd werd voor haar inzet voor gewonde soldaten en zieken.

Florence Nightingale werd geboren in 1810 en groeide op in een rijk Brits gezin. Ze was bekend met de hogere kringen van Engeland, en kreeg dan ook op jonge leeftijd een huwelijksaanzoek dat ze negen jaar onbeantwoord liet. Toen ze in 1849 definitief de huwelijkskandidaat in kwestie afwees, vertelde ze haar ouders dat ze graag iets nuttigs wilde doen. Ze wilden graag zuster worden, wat haar ouders niet toestonden. Pas in 1849 vond Nightingale, tijdens een vakantie, een dokter die haar toestond een maand lang in Instituut Kaiserwerth praktijkervaring op te doen. Het was Fanny, Florence Nightingale’s moeder, die als eerste toestond dat haar dochter terug ging. Ze drukte Florence echter wel op het hart er niemand iets over te vertellen.

Hygiëne
In 1850 kreeg Nightingale eindelijk de kans om praktijkkennis op te doen, toen ze ging werken als zuster in een ziekenhuis in Middlesex. In die tijd heerste er een cholera-plaag in Engeland en Nightingale zag hoe de ziekte om zich heen greep vanwege de slechte omstandigheden in het ziekenhuis. Hier begon ze met haar missie om hygiëne in ziekenhuizen en hospitalen te verbeteren. En dit was pas het begin van haar werk…

In 1853 begon de strijd tussen Engeland en Rusland, de Krimoorlog. Vanwege de erbarmelijke toestanden in de veldhospitalen moesten er zusters naar het front. Op 21 oktober 1854 stapten Florence Nightingale, op verzoek van de Minister van Oorlog Sidney Herbert, en 38 andere vrijwilligers op de boot naar de Krim. Constantinopel was hun bestemming. Daar begon Nightingale haar werk dat haar later wereldberoemd zou maken.

Lady with the Lamp
De omstandigheden in de Krim waren verschrikkelijk. Het ziekenhuis stond bovenop een oude beerput, waardoor het water en het ziekenhuis zelf besmet waren met bacteriën. Patiënten lagen in hun eigen viezigheid gezien ze al dagen niet gewassen waren. Ongedierte en ratten liepen over en rond de bedden. Zeep, verband, dekens, zelfs water was op rantsoen. Je had als soldaat meer kans te sterven aan cholera of tyfus in het ziekenhuis, dan door een kogel op het slagveld! En dan vind je ziekenhuizen en dokters in het heden al vervelend…

Daarom had Herbert Nightingale om hulp gevraagd. De zuster bleek zeer doorzettend te zijn als het ging om het verbeteren van de toestand van haar patiënten. Bij aankomst beval ze de minst zieke soldaten te helpen bij het schrobben van het ziekenhuis, vloer tot plafond zou glimmen! Er kwam een keuken, een reguliere wasdienst en zelfs een schooltje. Zo konden de soldaten de beste zorg krijgen, en hoefden ze zich niet te vervelen.
Zelf spendeerde Nightingale elke minuut die ze wakker was aan het verplegen van de soldaten. ‘s Nachts deed ze dit met een lamp in haar hand, om iets te zien in de donkere gangen. Zo kreeg ze van de soldaten de liefhebbende bijnaam ‘Lady with the Lamp’. Ze wist de sterfgevallen met 66% te verminderen. Terwijl ze werkte noteerde ze haar bevindingen die ze terug in Engeland zou publiceren en die de gezondheidszorg voor altijd zou veranderen. Zelf had ze minder geluk dan vele van haar patiënten. Ze raakte besmet met ‘Krimkoorts’, een ongeneeslijke ziekte destijds. Op haar 38ste was ze zo ziek dat ze het bed nauwelijks meer uit kon komen hoewel ze vanuit daar alsnog ziekenhuizen, zusters en zelfs ministeries advies gaf op het gebied van ziekenzorg. Ze stierf uiteindelijk in 1910, op negentigjarige leeftijd. Haar werk is nog altijd van groot belang in de moderne ziekenzorg.

Ziekenhuizen
Waar het nu vaak verstandiger is om naar het ziekenhuis te gaan als je ziek bent, was dat in de negentiende eeuw wel anders. De meeste mensen kregen verzorging thuis als ze ziek of gewond waren. Het ziekenhuis was een plek waar je alleen terecht kwam als je familie geen geld voor verzorging bezat, je moederziel alleen op de wereld was of als je een besmettelijke ziekte onder de leden had. Ziekenzalen waren meestal donker en somber, met kleine ramen en een open haard om de boel warm en verlicht te houden. Omdat de ruimtes klein waren om verwarmd te kunnen worden, stonden bedden tegen elkaar aan gepropt. Matrassen en dekens werden zelden verschoond of gewassen. Vanwege deze omstandigheden waren er zelden vrouwen uit hogere kringen, die als zuster gingen werken. Nightingale’s ouders waren tegen haar beroepskeuze vanwege het feit dat zusters kookten, werkten en zelfs sliepen in de ziekenzalen. Vaak deelden ze een bed met een mannelijke patiënt en velen waren verslaafd aan alcohol.

© 2017 Leest&Maakt 't

Theme by Anders NorenUp ↑

error: Content is protected!!