Share this

Op 6 augustus 1945 werd ‘s werelds eerste atoombom gebruikt, toen de Amerikanen deze op de stad Hiroshima dropten. De VS besloot echter dat één signaal niet duidelijk genoeg was, en zo werd op 9 augustus 1945 nog een keer een allesverwoestend wapen gebruikt. In de stad Nagasaki kwamen toen opnieuw direct tienduizenden mensen om het leven, waarna Japan zich onvoorwaardelijk overgaf.

Ondanks de bijna 80.000 doden na de ontploffing van Little Boy waren de leiders van Japan het er op 9 augustus 1945 nog niet over eens of ze zich zouden moeten overgeven. De VS had verwacht die overgave binnen een dag te hebben en het uitblijven ervan zorgde voor onrust aan de andere kant van de Stille Oceaan. Het besluit kwam dat er nog een signaal gestuurd moest worden: geef je over of wordt vernietigd!

Fat man
Little Boy had met zijn 64 kilo verrijkt uranium de gehele stad Hiroshima in de as gelegd. 10 vierkante kilometer was letterlijk weggevaagd. Het kon niet erger worden dan dat.

Fout.

Fat Man was van een heel ander kaliber dan zijn voorganger, met een gewicht van 4.545 kilo! En hij zou worden losgelaten boven de stad Kokura, waarbij honderdduizenden doden zouden vallen. Zo wanhopig was iedereen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Kokura werd echter gespaard, niet vanwege iemands geweten maar omdat het weer zo slecht was dat de stad nauwelijks te zien of te bereiken was. Er werd uitgeweken naar de tweede keuze op het lijstje: Nagasaki. Maar ook daar was het weer slecht en dus werd de bom voortijdig losgelaten. Niet boven de stad, maar er technisch gezien net iets buiten, in een vallei. De klap en de radioactieve wolk werden daardoor enigszins ingetoomd waardoor er “maar” 40.000 doden vielen in de paar seconden na het droppen.

En zo vielen er 120.000 doden door slechts 2 bommen… Met die schade in gedachten deed de Japanse keizer Hirohito iets dat in Japan ongekend was: hij gaf zich over. Onvoorwaardelijk. Japan had als reputatie dat het liever zijn eer redde door zich dood te vechten dan zich over te geven, en Hirohito deed het toch omdat hij ervan overtuigd was dat de VS zijn land en diens onderdanen echt zou vernietigen als hij het niet deed. Twee bommen hadden immers al zoveel schade veroorzaakt en wie wist hoeveel er nog beschikbaar waren? Maar wat was nou de echte schade, en vooral de erfenis van de beruchte atoombommen?

Aftermath
De eerste vijand voor de overlevenden van de oorspronkelijke klap was de dorst. De intense hitte van de explosie en de daaropvolgende vuurstorm had de bewoners van Hiroshima en Nagasaki uitgedroogd, dus toen een uur later de regen naar beneden viel dronk men gretig het water dat ze vonden. De regendruppels waren echter hartstikke dodelijk. Niet alleen waren ze zwart en plakkerig, ze waren ook extreem radioactief wat via de slokdarm en maag direct in de bloedbaan terecht kwam.

Wie het geluk had om het water niet te drinken, en daardoor niet binnen enkele dagen te sterven aan stralingsziekte, werd een paria. In Japan geloofde men dat iemand die was blootgesteld aan zoveel radioactiviteit ergens genetische defecten moest hebben opgelopen. En dat soort defecten moest je vooral niet doorgeven aan de volgende generatie. Dus moest je niet trouwen, geen kinderen krijgen, en was iedereen uiteindelijk toch enigszins bang dat deze mankementen besmettelijk waren. Het overleven van de bommen werd  een bron van schaamte, iets waar men niet over praatte en de namen Hiroshima en Nagasaki werden angstvallig verzwegen door hen die uit de stad wegvluchtten. Het trauma dat hierdoor werd opgelopen is zelfs nog in de huidige generatie in Japan te voelen.

Ziekte
Fat Man en Little Boy waren de enige twee atoombommen die daadwerkelijk voor oorlogsdoeleinden zijn gebruikt. Dat betekent echter niet dat er geen anderen zijn. Toen bekend werd dat Amerika deze allesvernietigende wapens in handen had begonnen andere landen in de wereld ze ook te produceren, met de Sovjet Republiek vooraan in de race. Rusland zou uiteindelijk de zwaarste atoombom ooit produceren: Tsar Bomba. Dat er een wapenrace ontstond was, met de Koude Oorlog in gedachten, niet vreemd maar Japan had daar erg weinig aan. De wereld zweeg de zieken en gewonden dood, ze bestonden niet en als er al eens een beeld uitlekte was dat Japanse propaganda.

Pas de laatste jaren durven Japanse overlevenden hun verhaal te vertellen. Velen van hen hebben gezondheidsklachten, hebben nog steeds last van trauma’s die soms zo diep gaan dat partners en kinderen er ook last van hebben, en dragen na al die jaren nog steeds de fysieke littekens met zich mee. Daarnaast is het een verhaal met twee kampen, want waar de VS (en met hen vele andere landen) nog steeds claimen dat de bom het enige middel was om de oorlog te beëindigen zien experts dat inmiddels toch anders. Japan stond al op het punt om het op te geven, de druk vanuit de regering en de bevolking nam toe, en daarnaast hadden de bommen ook in dunbevolkte gebieden gedropt kunnen worden om de macht ervan te tonen. Er hadden geen tienduizenden burgers hoeven sterven. Maar de discussie lijkt eindeloos terwijl Japan zelf nog altijd nucleaire centrales heeft, en de wereldmachten nog steeds atoomwapens maken.

Share this