Share this

Vandaag in 1946 tekent keizer Hirohito de zogenaamde Humanity Declaration. Dit document legde officieel vast dat de Japanse keizer geen god op aarde was, maar een gewoon mens.

In de Japanse samenleving stond de keizer bovenaan in de hiërarchie. Hij was een absoluut heerser die werd gezien als levende god. De keizers zouden directe afstammelingen zijn van de zonnegod Amaterasu, en gezien de zon van essentieel belang was voor de mensheid om te overleven was de keizer dat dus ook.

Tweede Wereldoorlog
Nadat Japan op 7 december 1941 Pearl Harbor had gebombardeerd waren Japan en de Verenigde Staten in een bloedige strijd verwikkeld geraakt, die uiteindelijk was gewonnen nadat de VS twee atoombommen op het Japanse vasteland had gegooid waardoor ruim 100.000 mensen omkwamen. Japan had zich onvoorwaardelijk overgegeven, en hiermee toegezegd dat het zou voldoen aan alle eisen die de Verenigde Staten stelde. Één van die eisen was dat keizer Hirohito openlijk en zwart op wit zijn goddelijke status zou opgeven. Dit deed de VS uit voorzorg: gedurende de hele oorlog hadden de Japanse troepen zichzelf dood gevochten voor hun keizer, en er was een sterk vermoeden dat de keizer een belangrijke stem had gehad in alle beslissingen die waren genomen en die duizenden levens hadden gekost. Door Hirohito, en zijn opvolgers, menselijk te maken hoopten de Amerikanen de macht van zijn woord en bevelen iets te verminderen. Op 1 januari 1946 legde Hirohito een schriftelijke verklaring af dat hij gewoon een mens was, en geen god.

Of Hirohito echt belang hechtte aan zijn (voormalige) goddelijke status valt te betwijfelen, zijn verklaring veranderde in ieder geval niet heel erg veel.Hirohito speelde uiteindelijk een belangrijke rol als leider van Japan in het reorganiseren en moderniseren van het land, en de keizerlijke tradities werden nauwelijks aangepast hoewel er meer en meer verantwoordelijkheden en macht zou worden overgeheveld naar de regering.

Nasleep
De nasleep van de oorlog was het begin van een nieuw Japan. De keizer had, tegen eerdere Japanse gewoontes in, een onvoorwaardelijke overgave getekend en leek daarmee het verlies te accepteren. Waar enkele generaals en soldaten zelfmoord pleegden omdat ze zich schaamden voor hun falen in de strijd, deed de keizer dit niet. De traditionele vorm van zelfmoord, seppuku, was immers bedoeld om jezelf en je familie schaamte te besparen maar als keizer was Hirohito de hoogste persoon in de Japanse samenleving. Hij had niemand tegenover wie hij zich hoefde te verantwoorden, of waar hij zich beschaamd tegen kon voelen. Pas jaren later is uit persoonlijke dagboeken en brieven van de keizer en diens vertrouwelingen gebleken dat Hirohito op latere leeftijd wel degelijk gebukt ging onder de schaamte voor alle doden en zijn verantwoordelijkheid in de oorlog.

Einde
De verklaring omtrent de menselijkheid van Hirohito was het einde van een tijdperk dat in de gehele wereld gedurende duizenden jaren plaats had gevonden. Ook in het oude Egypte dacht men dat de farao’s afstammelingen waren van de zonnegod, en dit geloof paste zich later aan in dat de Europese koningen zichzelf zagen als de vertegenwoordiger van god op aarde, een status die ze graag gebruikten om hun absolute macht te verantwoorden. Deze bewering bracht hen wel in de problemen met de regerende kerkelijke machten, die de paus als vertegenwoordiger van god op aarde zagen.

Hirohito was één van de laatste heersers die in de moderne tijd zijn goddelijke status nog lange tijd wist te behouden, anno 2018 zijn er nog maar twee “koningen” over die als vertegenwoordigers van god op aarde worden beschouwd: de paus – die de absolute heerser over Vaticaan-Stad is – en de Dalai Lama – een leider in ballingschap -.

Share this