Het Achterhuis is een klassieker die de oorlog overstijgt

Share this

Het Achterhuis, hoe recenseert men een klassieker die een instituut op zichzelf is geworden? Door ernaar te kijken alsof het meer kan zijn dan dat.

Ooit las ik het boek Weird Things Customers Say in Bookshops, en de passage die me het meeste bij is gebleven was onderstaande:
“CUSTOMER: Hi, I just wanted to ask: did Anne Frank ever write a sequel?
BOOKSELLER: ……..
CUSTOMER: I really enjoyed her first book.
BOOKSELLER: Her diary?
CUSTOMER: Yes, the diary.
BOOKSELLER: Her diary wasn’t fictional.
CUSTOMER: Really?
BOOKSELLER: Yes… She really dies at the end – that’s why the diary finishes. She was taken to a concentration camp.
CUSTOMER: Oh… that’s terrible.
BOOKSELLER: Yes, it was awful –
CUSTOMER: I mean, it’s such a shame, you know? She was such a good writer.”

Het toonde aan hoe veel impact het dagboek van Anne Frank, die dolgraag schrijfster had willen worden en waarschijnlijk blij was geweest met het effect van haar woorden op mensen, heeft gehad over de jaren. En daarom ben ik wat huiverig om er een recensie over te schrijven. Het was de eerste keer in 15 jaar dat ik het dagboek weer eens las, de laatste keer zat ik net op de middelbare school. Maar tijdens het lezen besefte ik me: Anne Frank’s woorden gaan nog dieper dan ik ooit dacht.

Observaties
Ze was scherp, keihard, en haar pen had met niemand enige vorm van medelijden. Ook niet met zichzelf. Anne Frank hanteerde een dodelijke combinatie van rechtlijnige observaties, humor, en een kinderlijke eigenwijsheid waar ze in de jaren in het Achterhuis niet uit leek te groeien. Mogelijk zat het diepgeworteld in haar eigen karakter, iets dat ze meerdere malen erkent in haar schrijven, maar het was ook iets waar ze mee worstelde.

Door die observaties, van haar eigen leven binnen de muren van de schuilplaats en van wat ze via kiertjes in de gordijnen en de radio meekreeg van de buitenwereld, weten we tot in de kleinste details hoe het leven van de familie Frank in de Tweede Wereldoorlog eruit zag. Maar ook geeft het een beeld van hoe het Nederland tijdens de oorlog verging. Beide beelden zijn grimmig, een Nederland dat langzaam verhongert en waar mensen zich tegen elkaar keren, en een tiener die geen tiener kan zijn omdat er simpelweg niet genoeg ruimte is. Fysiek niet omdat ze niet naar buiten kan, mentaal niet omdat iedereen op elkaars lip leeft. Daarmee wordt Anne’s verhaal niet alleen een verhaal van oorlog maar ook het algemene verhaal van zij die onderdrukt worden. Door de wereld, door verwachtingen, door elkaar. Je zit gevangen in de Tweede Wereldoorlog, je zit gevangen in je eigen hoofd, je zit gevangen in de wereld.

De geschiedenis was wreed voor Anne en haar familie, maar zorgde er ook voor dat haar woorden en boodschap nooit meer vergeten zullen worden.

Het Achterhuis
Anne Frank hield van 12 juni 1942 tot 1 augustus 1944 een dagboek bij. Zij schreef haar brieven alleen voor zichzelf, tot ze in de lente van 1944 op radio Oranje de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen in ballingschap, Bolkestein, hoorde spreken. Hij zei dat na de oorlog alle getuigenissen van het lijden van het Nederlandse volk onder de Duitse bezetting verzameld en openbaar moesten worden gemaakt. Als voorbeeld noemde hij onder andere dagboeken. Onder de indruk van deze redevoering besloot Anne Frank na de oorlog een boek te publiceren. Haar dagboek zou daarvoor als basis dienen.

Anne Frank. Het Achterhuis / Prometheus

Share this

2 Comments

  1. Lieve schat verbeter gauw overstijgt , met een t dus. Is tegenwoordige tijd.
    Het doet pijn aan mijn ogen.
    Dikke knuffel
    Tini

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

© 2019 Leest&Maakt ‘t

Theme by Anders NorenUp ↑

error: Content is protected!!