Share this

Photo credit: Foter.com

De discussie over wintertijd en zomertijd is onlangs weer opgelaaid. De wisseling van de klok staat op wankelen en wordt mogelijk helemaal afgeschaft. De vraag, kiezen we voor winter- of zomertijd?

Een korte geschiedenisles want waarom hebben we eigenlijk winter- en zomertijd?
Het ezelsbruggetje is simpel: in maart (het voorjaar) gaat de klok een uur vooruit naar zomertijd, en in oktober (het najaar) gaat de klok een uur achteruit naar wintertijd. De wintertijd is de “echte tijd”, de zomertijd zorgt ervoor dat je een uur extra daglicht hebt gedurende de dag. Het idee is dat je meer zonlicht hebt als je klaar bent met werken, met als gevolg dat je minder snel de lampen aan moet doen en zo energie bespaart. Een leuke bijkomstigheid: je hebt na je werk nog een uur langer daglicht om even in de tuin te zitten. Heel fijn maar dat uurtje slaap was ook wel prettig geweest. En zo denken meer mensen erover.

Tijdsverschil
Zomer/wintertijd is echt oprecht bedacht om energie te besparen. Het idee kwam voor het eerst ter sprake in 1895, maar sloeg pas echt aan in de Eerste Wereldoorlog: een tijd waarin energie inderdaad veel geld kostte en in verhouding schaars was. Het vooruitzetten van de klok zorgde ervoor dat men in de zomer minder snel het licht aan hoefde te doen, wat in de tijd van de koolcentrales een direct effect had op de energierekeningen en daarmee ook op de belasting van de centrales. Maar nu kolencentrales bijna niet meer voorkomen is dit argument achterhaalt en daarmee zorgt het tijdsverschil vooral voor irritaties en niet meer voor verlichting van de portemonnee.

Die irritatie is niet helemaal ongegrond, want je zou denken: “Het is maar een uurtje, gewoon iets eerder naar bed en je hebt er geen last van.” Maar zo simpel werkt het toch niet. De biologische klok van de meeste mensen loopt gelijk met zonsopkomst en zonsopgang, wat komt doordat ons lichaam hormonen aanmaakt op basis van licht. Melatonine maakt je slaperig en serotonine wekt je juist. Maar serotonine wordt pas aangemaakt als je brein licht registreert, het liefst daglicht, en het kost je lichaam tijd om zich aan te passen wanneer het dat licht niet meer registreert op het moment dat het wordt verwacht.
Een uur is niet lang, maar tegelijk is het voor je biologische klok een wereld van verschil. En tegen de tijd dat je er volledig aan gewend bent, gaat de klok weer een uur achteruit. Met als gevolg dat je in de winter omringt bent door donker ‘s avonds.

Wintertijd
Ik moet bekennen, als de tijdswisseling wordt afgeschaft neig ik zelf erg naar zomertijd. Dat is misschien vreemd want wintertijd is de natuurlijke tijd, maar mijn gedachtegang zal worden gedeeld door velen: ik hou NIET van ‘s ochtends in het donker opstaan, echt heel erg niet zelfs. In de zomertijd wordt die donkere ochtend verlengt door de klok een uur vooruit te zetten: minder licht ‘s ochtends en meer licht ‘s avonds. Maar met de klok een uur terug zetten wordt dat probleem niet verholpen want in de winter komt de zon sowieso later op, en hij gaat nu ook nog eens een uur eerder onder want de klok gaat een uur achteruit. Gevolg: nog minder zonlicht, nog minder serotonine. Begrijp me niet verkeerd, ik kan behoorlijk genieten van een uitzicht met de stad vol twinkelende lichtjes achter ramen. Het doet me soms denken aan de sterren, die je niet altijd ziet in Nederland door bewolking of omdat je in de stad woont en door lichtvervuiling veel wegvalt. Maar na een tijdje vind ik het ook wel heel erg prettig om niet in het donker op kantoor aan te komen en in het donker weer weg te gaan. En dit gevoel delen veel mensen. De donkere uren in de winter zorgen voor tekorten aan vitamine D, serotonine en nog vele andere stofjes die je uiteindelijk nodig hebt om je echt een beetje alert en gelukkig te voelen. Het concept van de winterdip wordt door wintertijd enkel versterkt. En daarom is men zo enthousiast over het idee om de tijdswisseling af te schaffen, maar de vraag die blijft hangen is: gaan we dan naar de natuurlijke, of de gewenste tijd?

Share this