Share this

Schotland en ik hebben iets met elkaar, vandaar dat ik er graag op vakantie ga. In De Schotse Marsen schrijft Rory Stewart over zijn eigen liefde voor het land, en diens geschiedenis, flora, en fauna (je weet wel: schapen).

Schotland kent een lange geschiedenis. Eentje die veel verder teruggaat dan die van de mensen. Dat het land is opgedeeld in twee delen, die ieder uit een heel ander tijdperk stammen, is al ronduit fascinerend maar als je daar dan ook jaren aan oorlogen en mysterieuze volkeren aan toevoegt, dan kun je mij in ieder geval wegdragen.

Lopen
Wandelingen zijn vaak bronnen geweest voor literatuur, voor boeken, voor gedichten. Eerder werd Engeland en diens geschiedenis al besproken in De oude wegen, en nu is er een boek dat zich volledig focust op het gebied tussen Schotland en Engeland. Deze ‘Borders’ zijn voor de gewone reiziger misschien niet iets dat je snel op zou merken, maar voor historici zijn ze behoorlijk interessant door de complexiteit die de latere verhoudingen tussen de twee landen goed weergeven. En wanneer je door ze heen loopt, heb je aanzienlijk meer tijd om daarover na te denken en ernaar op zoek te gaan. Dus dat doet Stewart dan ook, en dat is waar De Schotse Marsen over gaat. Over zijn zoektocht naar de geschiedenis, en naar het precieze startpunt van de Schotse en Engelse identiteit als losse entiteiten.

Details
Er is slechts één nadeel aan De Schotse Marsen, en dat is dat geschiedenis en natuur niet erg tastbaar zijn in een boek. Een beschrijving is prachtig, laat veel over aan de eigen fantasie, maar dat werkt beter in romans waar geen al-bestaand-landschap wordt besproken. Om alles toch nog zo begrijpelijk mogelijk te maken, is Stewart al snel met ellenlange beschrijvingen van grassoorten, de verschillen tussen velden en gebieden, en de beschrijving van schapen bezig. Want schijnbaar is er weinig anders te vinden in Schotland aan dieren dan schapen. Steeds maar weer die schapen!

Diagonaal lezen is dan ook aantrekkelijk, gewoon om erdoor heen te komen. Het is mogelijk om dat te doen, en toch de essentie van het boek te begrijpen. En daarmee enige essentie van het conflict tussen Engeland en Schotland. Want hoewel Stewart vooral over het verleden spreekt, kaart hij daarmee ook enkele problemen uit het heden aan. Het verschil tussen beiden landen gaat veel verder terug dan velen mogelijk denken. En dat is voor sommigen wel iets om over na te denken, om te kijken of we van het verleden iets kunnen leren voor de toekomst.

De Schotse marsen
Zijn vader leerde Rory Stewart lopen en nam hem als kind mee op wandeltochten langs de Chinese Muur en door de Maleise jungle. Nu is vader 89, en trekken vader en zoon er nog eenmaal op uit, langs de Marsen, het grensgebied tussen Engeland en Schotland. Vader arriveert vanuit Schotland, in tartanruit; zoon vanuit zijn huis in het Engelse Lake District, met zijn Punjabi-wandelstok die hij gebruikte tijdens zijn wandeltocht door Afghanistan. Tijdens hun wekenlange tocht van ruim 500 kilometer (zoon te voet, vader meestal per auto) tasten ze de verschillen af tussen Engeland en Schotland, te midden van een verstild landschap en halfvergeten dorpjes. Oog in oog met de Muur van Hadrianus delen ze hun oorlogservaringen: vader in Normandië (1944) en Vietnam, zoon in Irak en Afghanistan. Hun odyssee ontwikkelt zich tot een geschiedenis van de natie, een anatomie van het landschap, een kroniek van het hedendaagse Groot-Brittannië en een intiem portret van twee geboren avonturiers, een vader en een zoon. Stap voor stap proberen ze de traditionele wereld om zich heen te verzoenen met hun eigen onconventionele levens.

Rory Stewart. De Schotse Marsen / Prometheus / 9789044632576

Share this