Share this

Bij elke oorlog vallen er slachtoffers. En iemand moet de eerste zijn. Zo ook bij de Eerste Wereldoorlog. De eerstgevallenen in Rusland, in Italië, maar zo ook de eerstgevallen Duitser en Fransman. Die ter aarde vielen dertig uur voordat de oorlog eigenlijk begonnen was. Daar gaat De eerstgevallenen over.

vdi9789023484448[1]Ontmoet Fransman André Peugeot (geen familie van de beroemde auto-maker), een sympathieke docent die zo snel mogelijk de oorlog achter zich wil laten om zich in zijn geboortestreek te vestigen. Daar recht tegenover heb je soldaat en trotse Duitser Albert Mayer, die niets liever doet dan het vaderland te dienen en zijn ouders trots te maken. Zijn hobby is immers de ‘herensport’ paardenrennen. Twee mannen die totaal verschillend zijn, en tegelijk één ding gemeen hebben: de Eerste Wereldoorlog heeft hen beiden, op dezelfde dag en in hetzelfde dorp, het leven gekost.

Theo Toebosch heeft in De eerstgevallenen het verhaal van deze twee jonge mannen uitgewerkt. Beiden nog geen dertig jaar oud toen ze sneuvelden voor respectievelijk Frankrijk en Duitsland. Voorbeelden werden ze, helden. Maar net als vele helden vergingen ze tot stof en weet niemand meer wie ze zijn, ook al waren ze de eerste doden aan Duitse en Franse zijde.

Journalist
De eerstgevallenen heeft alles in zich om een gortdroog verslag te worden van de research van Toebosch. Maar de schrijver, die tevens journalist en archeoloog is, weet beter dan dat. Er bestaan romans, en non-fictie. De eerste is een sappig verhaal, de tweede bestaat uit degelijk onderzoek. Toebosch combineert de twee schrijfstijlen tot een ‘onderzoeksroman’. Zijn verhaal heeft hoofdpersonen: André Peugeot en Albert Mayer, en verhaallijnen. Maar daarnaast is het gebaseerd op onderzoek, vele interviews en laat hij die stap voor stap zien.

Soms gaat hij een stap te diep in op de stof, maar voor de liefhebber van de Eerste Wereldoorlog maakt dat het geheel nog interessanter. Voor wie wel geïnteresseerd is, maar niets weet van ‘The Great War’, is dit een goed beginnetje. In 300 pagina’s leer je wat de oorzaak was, wat de uitkomst en welke tragedie deze oorlog inhield voor de gewone soldaten.

De eerstgevallenen
Op 2 augustus 1914, dertig uur voor de oorlog tussen Duitsland en Frankrijk uitbreekt, komen bij een schermutseling in de buurt van het dorp Joncherey, vlak bij de Frans-Duitse grens, twee soldaten om het leven: de Franse korporaal André Peugeot en de Duitse onderluitenant Albert Mayer.

Beiden zijn officieel aangemerkt als de eerste gevallenen van de Eerste Wereldoorlog – en voor beiden werd na de oorlog een monument opgericht. Theo Toebosch beschrijft de levens van de twee militairen, van de jonge Duitse cavalerist uit een rijk bankiersgezin en de Franse dienstplichtige onderwijzer van eenvoudige komaf.

Wat gebeurde er precies tijdens dat incident bij Joncherey? Tegen welke achtergrond speelde de schietpartij zich af? Hoe is er later met de nagedachtenis van Peugeot en Mayer omgegaan? En wat betekenen ze nu nog voor Frankrijk, Duitsland, Joncherey en hun families? In dat kleine stukje geschiedenis op 2 augustus 1914 wordt de grote tragedie van de hele verdere oorlog gespiegeld.

Theo Toebosch. De eerstgevallenen / De Bezige Bij / €19,90 / 9789023484448

Share this