Share this

Vandaag werd ongeveer 2000 jaar geleden de eerste Halloween gevierd. Het moment werd door de oude Kelten gezien als het begin van het nieuwe jaar.

31 oktober: Halloween, of ook wel All Hallow’s Eve. Wij kennen het anno nu als een oorspronkelijk christelijke feestdag maar de origine ervan ligt veel verder terug. De eersten die Halloween vierden waren de Britse Kelten en voor hen is het het meest te vergelijken met oudjaarsdag. 1 november stond bekend als Samhain: nieuwjaarsdag.

Datering
Het probleem met de datering van het jaar waarin de eerste Halloween werd gevierd is dat de Kelten nauwelijks geschreven bronnen achter hebben gelaten. De oudste primaire bronnen die we kennen komen uit de 4de eeuw, maar het is bekend dat Samhain ruim voor die tijd al werd gevierd. Voor oudere bronnen zijn we aangewezen op de Romeinen en de Grieken, die vaak over de Kelten schreven al dan niet als ooggetuigen.

Wat er echter wel is gevonden is de Coligny Calender, die dateert uit de 2de eeuw na Christus. Op deze kalender staat Samhain genoteerd en daardoor weten we dat het plaatsvond op de huidige 31 oktober en 1 november.

Feest
Samhain was voor de Kelten een feest van twee dagen, beginnend op 31 oktober, en vierde het einde van de zomer en het begin van een tijd waarin de wereld koud en donker was. Het was het moment waarop de oogst was binnengehaald en de dieren geslacht waren voor de wintervoorraad en dat betekende dat het tijd was voor feest. Een feest met veel eten en vuur om de warmte van de zomer nog even vast te houden. Een beetje zoals wij Oud&Nieuw vieren met vuurwerk, oliebollen en toosten.

Samhain was volgens de oude bewoners van Groot-Brittannië ook het moment waarop de grens tussen de werelden van de levenden en de doden het dunste was waardoor geesten, feeën en andere bovennatuurlijke krachten naar de aarde konden terugkeren. Dat zorgde ervoor dat je tijdens het feest wel moest oppassen, feeën en goden waren in veel Keltische sagen juist een bron van problemen.

Romeinen
De Romeinen zouden uiteindelijk de eersten zijn die Halloween tot het feest maakten zoals dat nu in grote delen van de wereld bekend is. Vanaf het begin van de jaartelling begon het keizerrijk meer en meer grondgebied van de Kelten te veroveren, maar dat betekende niet dat de oude gewoontes van het eiland verdwenen. De Romeinen vermengden Samhain al snel met hun eigen feest Feralia, een feest waarin de Romeinen de overledenen herdachten. De Romeinen introduceerden ook het appelhappen – een oude traditie tijdens Halloween – als eerbetoon aan Pomona, de godin van het fruit en de bomen. Dit is weer te herleiden naar het feit dat Samhain een feest is dat de oogst die net is binnengehaald viert.

De gewoonte van de Romeinen om hun eigen feesten en gewoontes te vermengen met die van de volkeren die ze overwonnen was een goed gecalculeerde gedachten. Het was voor de Kelten relatief makkelijk om zich aan te passen aan het Romeinse feest omdat ze hun eigen Samhain erin herkenden. Hun feestdag werd wel verplaatst naar februari.

Christendom
De naam Halloween zouden we echter niet kennen tot het christendom de meest prominente religie werd in Europa. Ook het christendom had de gewoonte om bestaande feestdagen aan te passen zodat het makkelijk was voor heidenen om zich te vinden. Vanaf de 7de eeuw werd de feestdag weer op de originele dag gevierd, onder de naam All Hallow’s Eve. Een nacht en dag waarop men de heiligen die geen eigen feestdag vereerde. Later zou de naam verbasterd worden tot Halloween. In Groot-Brittannië zijn de oude gewoontes, zoals de vuren en het uitsnijden van rapen, nog lang blijven hangen ondanks de invloed van de kerk.

Share this