Share this

De koloniale tijd ligt misschien in het verleden, maar vergeten zijn deze jaren niet zomaar. In Congo Blues laat Jonathan Robijn zien hoe diep sommige littekens kunnen gaan, en hoe één actie vele vreemden tegelijk kan raken.

De koloniale tijd is een gedeelte van de geschiedenis die veel Europese landen voornamelijk proberen te begraven. Hij wordt niet ontkend, maar er moet vooral niet over worden gepraat en als het wordt gedaan zullen veel mensen zelfs proberen het te marginaliseren. De jongste generaties kunnen en mogen er geen last meer van hebben. Congo Blues bewijst op subtiele wijze het tegendeel: het koloniale verleden leeft nog altijd voort in de zielen van iedereen die er bij betrokken is geweest, en dat betekent ook de kinderen en kleinkinderen van hen die er bij betrokken waren.

Rustig
Hoewel het Belgische regime in Congo – lange tijd was het land het privé-eigendom van de Belgische koning – een zeer heftige en met bloed besmeurde periode is geweest in de geschiedenis van beider landen, is daar in Congo Blues weinig van terug te zien. Het verhaal begint langzaam, kabbelt rustig door, en eindigt net zo gemoedelijk. Het zorgt voor een puur psychologische worsteling, maar tegelijk doet het lichtelijk teniet aan de boodschap die het boek met zich meedraagt. Morgan’s pijn en verleden wordt nauwelijks aangekaart en net zo min verwerkt, het gaat alleen over zijn zoektocht in het heden. En dat terwijl heden en verleden onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn in het boek.

Open
Alles in Congo Blues eindigt open. De draadjes beginnen los en eindigen los. En daar schuilt de kracht van het boek in: het koloniale verleden is niet verwerkt, het is niet afgesloten, en het blijft open zolang er niet over wordt gepraat. Maar hoewel het verhaal dit probleem aankaart geeft het geen enkele mogelijkheid tot een oplossing, het personage blijft hangen in een soort eeuwigdurende staat van halve emoties. Geen echte euforie, geen echte melancholie, simpelweg the blues. Muziek speelt een rol, maar tegelijk niet. Het verleden dan? Ook dat hangt in limbo. En zo voelt men de keiharde waarheid van de losse draadjes in het leven: ze blijven altijd waar ze zijn en je komt nooit echt verder. Zo ook met Congo Blues.

Congo Blues
Morgan is een jazzpianist die het geld voor de huur van zijn eenkamerappartement verdient met hier en daar een optreden in een bar. De beelden van een kindertijd in de tropen heeft hij uit zijn geheugen verbannen. Een onverwachte ontmoeting op nieuwjaarsdag verandert zijn leven. Wanneer hij ‘s ochtends na een optreden naar huis terugkeert, vindt hij een jonge blanke vrouw in een elegante zwarte jurk ineengezakt tegen de tuinmuur van Smolders’ fietsenatelier. Om te voorkomen dat ze dood vriest, biedt hij haar barmhartig en zonder bijgedachte onderdak aan. Maar al snel wordt duidelijk dat ze met haar raadselachtige en onberekenbare gedrag huiveringwekkende  herinneringen bij hem oproept. Of kent zij hem en is de kennismaking helemaal niet zo vrijblijvend als ze lijkt? Wat begint als een toevallige ontmoeting, loopt uit op een zoektocht van ongekende proporties.

Jonathan Robijn. Congo Blues / Cossee / 9789059367524

Share this