Category: Linda Leest (page 1 of 19)

De ingewikkelde zintuigen van vogels

Iedereen droomt wel eens dat ‘ie kan vliegen, maar hoe zou het echt zijn als vogel? De zintuigen van vogels toont aan dat dat best ingewikkeld is.

Ornithology, de studie van vogels, is ingewikkelde materie. Misschien er maar weinig mensen zijn die zich echt in vogels interesseren. Daar kan De zintuigen van vogels ook een beetje last van hebben, met de simpele reden dat het net teveel lesboek is voor mensen die niet echt geïnteresseerd zijn in een diepzinnige studie.

Roman
Zonder de ondertitel zou je bijna denken dat het boek een roman is, de titel is er in ieder geval geschikt voor. Ik ben hier om de lezer even te waarschuwen daarvoor: De zintuigen van vogels is absoluut geen roman! Het is zelfs nauwelijks een reisverhaal. Waar boeken met dit soort onderwerpen vaak nog een zeer aanwezige persoonlijke noot hebben, heeft Birkhead daar niet voor gekozen. Als er over een persoonlijke reis wordt gesproken is dat puur als case study. Het gevolg is een leerzaam en inhoudelijk boek dat gelukkig niet te dik is. Een beginneling kan erdoorheen komen, als je er het geduld en de interesse voor hebt.

Plaatjes
Het mooiste en leukste aan het boek is misschien wel de afbeeldingen aan het begin van elk hoofdstuk, en het is haast jammer dat er niet meer gebruik van wordt gemaakt. Bijvoorbeeld om een paar aspecten toe te lichten. De doorsnede van een oog kun je nog zo gedetailleerd uitleggen, als er een duidelijke tekening bij had gezeten was het een stuk sneller gegaan. Nu wordt er naast kennis over vogels, ook behoorlijk wat kennis van ‘gewone’ biologie verwacht van de lezer. Vogels zijn ingewikkeld, maar De zintuigen van vogels maakt ze mogelijk nog net iets ingewikkelder…

De zintuigen van vogels
Hoe zou het zijn om een zwaluw te zijn en met honderd kilometer per uur door de lucht te vliegen? Of een flamingo die de regen kan waarnemen die kilometers verderop valt? En wat voelt een jan-van-gent die na de lange winter zijn partner terugziet? De zintuigen van vogels geeft antwoord op deze en vele andere vragen, simpelweg door de zintuigen te beschrijven die vogels gebruiken om hun omgeving te interpreteren.

Tim Birkhead. De zintuigen van vogels / De Bezige Bij / 9789023477242

You run, you die is een dagboek om bij te gaan zitten

Persoonlijke avonturen resulteren van tijd tot tijd in meeslepende verhalen. En wat is er meeslepender dan een flink avonturen boek over afreizen naar de ‘wilde natuur’? Daar gaat You run, you die over.

Iedereen heeft er waarschijnlijk wel eens van gedroomd om in het vliegtuig te stappen en het “gewone leven thuis” achter je te laten. You run, you die is het verhaal van twee Nederlanders die dat deden, en er nog in slaagden ook.

Plaatjesboek
Plaatje-praatje, dat leerde ik zelf tijdens mijn opleiding journalistiek. Om de aandacht te houden moet je woorden met afbeeldingen combineren. In dat opzicht is het begrijpelijk dat kinderboeken afbeeldingen hebben, en dat het soms lastig kan zijn om kinderen van dergelijke boeken naar wat zwaardere lectuur over te laten stappen. You run, you die speelt in op dit verlangen om leuke/mooie afbeeldingen bij tekst te hebben door prachtige natuurfoto’s (en grappige foto’s van het dagelijks leven) te combineren met de tekst. En de plaatjes doen precies wat ze moeten doen: ze brengen het verhaal tot leven.

Dagboek
You run, you die is praktisch een dagboek, iets dat niet al te makkelijk weg leest en wat zo nu en dan ook minder interessante passages bevat. De plaatjes helpen de tekst aan te vullen tot een betoverend geheel dat het verlangen naar reizen aanwakkert. Want wie wil er nou niet wakker worden van het geluid van impala’s die bij je tent staan te grazen? Of genieten van een glas wijn terwijl de zon ondergaat boven de Botswanese delta? Het enige nadeel is dat You run, you die niet echt het format heeft om op te pakken en lekker ontspannen in een stoel te lezen. Te dik papier, voor die foto’s, en te langwerpig. Maar aan tafel met een snack of een glaasje is het prima om lekker weg te dromen. Naast je computer waar je op dat moment vliegtickets aanschaft bijvoorbeeld.

You run, you die
Wat doe je als je wordt aangevallen door een nijlpaard, achterna gezeten door wilde honden of plotseling oog in oog staat met een leeuw of een cobra? Iedere dag rennen ze in de ochtendkudde naar hun werk. Dan besluiten ze het roer om te gooien en hun drukke baan, drukke stad en drukke agenda te verruilen voor een eenvoudig leven in een tent in het bos in Afrika. You run, you die vertelt het verbazingwekkende avontuur van twee Nederlanders die alles achterlaten om hun droom te leven in de bush van Botswana, in het hart van de Okavango delta. Ver van de bewoonde wereld zonder telefoon, internet of enige ervaring, proberen Willem en Nienke ‘s werelds meest exclusieve safarikamp draaiende te houden. 24 uur per dag en 7 dagen per week staan zij klaar voor hun gasten. De cultuurverschillen met de lokale bevolking, de extreme vermoeidheid en de levensbedreigende confrontaties met wilde dieren eisen hun tol. Is hun prille huwelijk hier tegen bestand?

Willem Bakhuys Roozenboom. You run, you die / Pula Projecten / 9789082287806 

De legende van een zelfmoord is net zo ingewikkeld als zelfmoord zelf

Wildernis kan vaak worden gebruikt als theater, en als metafoor voor emotionele perikelen. In Legende van een zelfmoord is de wildernis voor beiden belangrijk.

Metaforen zijn iets dat romans uniek, diepzinnig, en vaak ook vreselijk ingewikkeld kan maken. En de natuur is uitermate geschikt voor metaforen in zowel literatuur als poëzie. Wat is er niet huiveringwekkender dan ongetemde wildernis, waar onderkoeling en verhongering op de loer liggen? En staat er nou een beer achter die boom?

Natuur
De wildernis is een aspect dat David Vann graag in zijn boeken gebruikt, en zo ook in Legende van een zelfmoord, dat zich voor 90% afspeelt in de verlaten bossen van Alaska. Een plaats voor avonturiers, die het niet erg vinden om ingesneeuwd te worden, en die weten hoe ze met de natuur om moeten gaan als het gaat om overleven. Recht tegenover de natuur als wildernis en bedreiging, staat de mens en diens kennis en logica. Als de mens dan ineens niet in staat is om de natuur te verslaan, omdat diens kennis faalt ontstaat er een metaforische instorting waarvan je vanaf pagina één al weet dat er iets vreselijk mis zal gaan. Er is één ding duidelijk: Vann’s personages hebben geen enkel verstand van overleven in de wildernis, zelfs niet met de juiste materialen, en daarom weet je vanaf pagina 10 van Legende van een zelfmoord dat er iets vreselijk mis zal gaan. De vraag is alleen: ‘wat?’

Absurd
De personages van Legende van een zelfmoord zijn in het grootste gedeelte van het boek volledig op elkaar aangewezen, terwijl ze niet alles van zichzelf prijsgeven aan de lezer. Daardoor is Vann in staat om een gedeelte van zijn boek volledig te verdraaien, zonder dat later besluit later uit te leggen. Want als één van de twee personages bekend staat als depressief en suïcidaal, dan kun je diens perceptie ook makkelijk vervormen en veranderen zonder dat dat consequenties heeft voor het einde. Het zorgt voor een haast absurd middenstuk, dat maar lastig te rijmen is met het begin en het einde van het boek en dat vooral geen vrolijke noot heeft.

Legende van een zelfmoord is dan ook niet geschreven om te lachen, maar wel een beetje om te shockeren met het concept van verwarring, depressie, vervreemding, en met het gevoel van mislukking en opgeslotenheid dat kan leiden tot zelfmoord.

Legende van een zelfmoord
Roy Fenn is nog jong wanneer zijn vader – een mislukte tandarts en een matige visser – op zijn geliefde boot de loop van zijn geweer in zijn mond steekt en de trekker overhaalt. De rest van zijn leven komt Roy altijd weer uit bij die ene, allesbepalende gebeurtenis die een schaduw over zijn jeugd werpt.

In het semi-autobiografische Legende van een zelfmoord keert David Vann na dertig jaar terug naar het Alaska van zijn jeugd. Hij vertelt scherpzinnig en met een ongekende precisie over het tragische huwelijk van zijn ouders, hun onvermijdelijke scheiding en de beslissende momenten van zijn leven. Het resultaat is een opmerkelijk teder verhaal over verlies, overleving en een ontgoochelende liefde.

David Vann. Legende van een zelfmoord / De Bezige Bij / 9789023467991

Een geest met meerdere betekenissen

De moderne generatie kent een ongekende druk om met bloedspoed te communiceren, anders wordt je een buitenbeentje. De ergste ziekte op aarde. Althans, volgens Geest van Daan Remmerts de Vries.

Communicatie is belangrijker dan ooit. Tenminste, zo lijkt het als je naar social media kijkt. Hele dagen sturen mensen elkaar berichtjes, filmpjes, foto’s, en dergelijken. De vraag is echter of we er nou echt “socialer” van worden.

Verslaving
In Geest gaat Daan Remmerts de Vries die discussie aan. Jochem is een puber anno 2017, niet weg te slaan bij zijn mobiele telefoon en computer. Hij speelt Pokemon Go in het Vondelpark, Snapchat een eind weg, en spendeert meer tijd aan games dan aan zijn huiswerk. Als dat ineens allemaal wegvalt stort zijn wereld onder zijn voeten in elkaar. En juist dat maakt het boek zo interessant. Want wat zou er gebeuren als je ineens niet meer online kan zijn waar en wanneer je maar wilt? En moet de wereld serieus gaan nadenken over het bestaan van de social media verslaving?

Op dezelfde toon die jongeren gebruiken legt Remmerts de Vries de vergaande gevolgen van het gebruik van sociale media vast in een meeslepend kinderboek. Als je echter niet tegen de spreektaal en de tone of voice van jongeren kan, kun je dit boek beter laten liggen.

Geest
Indien je geen problemen hebt met het taalgebruik van de gemiddelde (hang)jongere, dan is Geest een aanrader voor iedereen die zich in de moderne wereld begeeft. Want hoe wordt je een geest? Door van de aardbodem te verdwijnen, of door op te gaan in de anonieme menigte, of door geen eigen identiteit meer te hebben? De titel van het boek lijkt in de eerste instantie te slaan op een bijnaam, maar draagt al snel meerdere betekenissen. Betekenissen die gedurende het verhaal zich verder ontplooit steeds duidelijker worden. Jochem heeft een reis af te leggen, letterlijk en figuurlijk, en je maakt elke stap onderweg met hem mee.

Geest
HELP!!! Mijn ouders hebben mij ontvoerd naar een plek waar ik geen bereik heb! Waar mijn telefoon het niet meer doet! Dit mogen dan de Highlands zijn, naar een lager lever kun je niet zinken…

Op Jochems middelbare school in het hart van Amsterdam is een leven zonder social media en internet ondenkbaar. Als zijn ouders besluiten te emigreren naar een afgelegen gebied in Schotland, zonder bereik en internet, raakt hij dan ook totaal in paniek. Kun je overleven aan het (wifi-loze) uiteinde van de wereld…?

Daan Remmerts de Vries. Geest / Querido / 9789045120935 

Wie (niet) reist is gek is nog een understatement

Sommige boeken weten precies de juiste snaar te raken, wat ze bijna gevaarlijk maakt. Wie (niet) reist is gek is zo’n boek, dat met psychologie en persoonlijke verhalen precies de reisgekte weet te verklaren.

Om te beginnen een waarschuwing: wie Wie (niet) reist is gek leest wil tegen pagina 30 al op vakantie! Ik stond na de eerste pagina’s nog net niet een vliegticket te boeken, waar naartoe dat maakte me zelfs niet meer uit. De verbeelding en de drang tot ontdekken wordt zodanig aangewakkerd door Ap Dijksterhuis dat het bijna niet mogelijk is om je te verzetten. Het enige wat mij uiteindelijk tegenhield waren meerdere verplichtingen in Nederland zelf…

Brein
In Wie (niet) reist is gek behandelt Dijksterhuis het  concept van ‘wegwee’, een gevoel dat ik herken, maar de psycholoog gaat er net iets dieper op in dan andere boeken doen. Dijksterhuis ontleed de drang tot reizen, en legt verbanden tussen op reis zijn en andere aspecten van het brein. Zo wordt, aan de hand van anekdotes, precies uitgelegd hoe het menselijk brein werkt op het gebied van creativiteit, inspiratie, en inlevingsvermogen, en hoe reizen daarvoor dient als een metaforische “verandering van spijs doet eten”.

Wie (niet) reist is gek vertelt een psychologisch reisverhaal dat je horizon verbreedt en dat je tegelijkertijd doet smachten naar meer.

Wie (niet) reist is gek
Volgens Dijksterhuis zijn de voordelen van reizen werkelijk onbegrensd en dat schildert hij met verve in een machtig panorama. In vliegende vaart en met veel humor voert hij ons mee van India tot de VS, van Ecuador tot Zanzibar, van Birma tot Iran, en van Wit-Rusland tot Bhutan. Hilarische, maar ook penibele reiservaringen verbindt hij aan verrassende psychologische inzichten. Wie (niet) reist is gek is verplichte kost voor iedereen die van reizen houdt, met slechts een rugzak of omringd door luxe in vijfsterrenhotels, naar verre oorden of dichter bij huis, actief of dromend in de leunstoel.

Ap Dijksterhuis. Wie (niet) reist is gek / Prometheus / 9789044632828 

Older posts

© 2017 Leest&Maakt 't

Theme by Anders NorenUp ↑

error: Content is protected!!